Bu sitede yer alan tüm bilgiler; Parkinson hastalığı hakkında farkındalık yaratmak ve genel bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. Bu içerikler, bir doktorun teşhisinin, tıbbi tavsiyesinin veya tedavisinin yerini alamaz. Sitedeki bilgilere dayanarak ilaç kullanımı, dozaj değişikliği veya tedavi yöntemi seçimi yapmayınız. Her türlü sağlık sorununuzda mutlaka uzman bir hekime veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz..
“Kapalı” Zaman – İlaçların (genellikle levodopa) etkilerinin azaldığı ve semptomların geri döndüğü veya kötüleştiği dönemler.
Parkinson hastalığında “kapalı” zaman şunları içerebilir:
- İlk doz etkisini göstermeden önce sabahın erken saatlerinde “kapalı”
- Akşam dozunun etkisi geçince gecenin bir yarısı “kapalı”
- İlaçlarınızı aldığınız zamanla ilgili olmayan beklenmedik “kapalı” durum
- Büyük veya protein açısından zengin bir öğünden sonra “kapalı”
- Kabızlık veya yavaş sindirim nedeniyle ilacın “açılması” gecikti (bunlar ilacın etki etme şeklini etkileyebilir)
- Tek bir ilaç dozunun hiç işe yaramaması durumunda doz başarısızlığı
Parkinson hastalığı (PD) için yaygın olarak kullanılan levodopa gibi ilaçlar, genellikle semptomların birkaç yıl veya daha uzun süre güvenilir bir şekilde yönetilmesine yardımcı olur. PD ilerledikçe, beynin bu ilaçlara verdiği yanıt değişebilir. Bu durum, “açık” ve “kapalı” dönemler olarak bilinen semptom dalgalanmalarına yol açabilir. “Açık” dönemler, ilacın iyi etki ettiği veya semptomların daha az fark edilir olduğu dönemlerdir. “Kapalı” dönemler ise, ilacın etkisinin azaldığı ve semptomların geri döndüğü veya kötüleştiği dönemlerdir.
Bu sizin için bir sorunsa, sizin ve bakım ekibinizin deneyebileceği ilaç ayarlamaları, yaşam tarzı değişiklikleri ve diğer tedavi seçenekleri mevcuttur. Bu adımlar genellikle “dinlenme” süresini azaltmaya ve yaşam kalitenizi artırmaya yardımcı olabilir.
Hızlı Bilgiler
- Parkinson hastalığı, hareket, ruh hali ve motivasyonu düzenleyen önemli bir kimyasal olan dopamini üreten beyin hücrelerinin kademeli olarak parçalanmasına ve ölmesine neden olur.
- Parkinson ilaçları dopamini değiştirerek, taklit ederek veya artırarak semptomları iyileştirir.
- Bazı ilaçlar dopamin aktivitesini etkilerken, levodopa beyinde dopamine dönüşen tek ilaçtır.
- PD ilerledikçe, insanlar genellikle levodopa ve diğer ilaçlara karşı daha duyarlı hale gelirler ve bu da yan etkilerin artmasına yol açabilir.
“Kapalı” Zamanı Anlamak
Parkinson ilerledikçe beynin dopamin üretme ve depolama yeteneği azalır. Bu durum, dopaminin yerini alan, onu taklit eden veya artıran levodopa gibi ilaçların (dopaminerjik ilaçlar olarak bilinir) etkisinin daha çabuk geçmesine veya bazen hiç etki etmemesine neden olabilir.
Etkisinin geçmesiyle ilgili belirtiler kişiden kişiye değişir. Kişiler genellikle daha yavaş veya daha sert hisseder ve titreme tekrarlayabilir veya kötüleşebilir. Bazı kişilerde “donma” atakları veya kas kasılmaları (distoni) görülür. Anksiyete, depresyon, yorgunluk, bulanık düşünme ve ağrı gibi hareketsiz belirtiler de ortaya çıkabilir veya şiddetlenebilir. Dopaminerjik ilaçlarla düzelen herhangi bir belirti, ilacın etkisi azaldıkça kötüleşebilir.
“Durgunluk” dönemleri, hızlı salınımlı levodopada genellikle daha belirgindir çünkü diğer yavaş etkili ilaçlara kıyasla daha hızlı geçen güçlü ve hızlı bir başlangıç etkisine sahiptir. Bu durum, gün boyunca daha belirgin semptom dalgalanmalarına yol açabilir.
“Kapalı” Zaman Tedavisi
“Boş” zamanı yönetmek genellikle birçok yaklaşımı içerir:
Belirtileri takip edin.
Doktor randevularınızdan önce veya değişiklik fark ettiğinizde bir belirti günlüğü kullanın. İlaç zamanlaması ve stres, kabızlık veya fiziksel aktivite gibi diğer faktörlerle bağlantılı olarak “durgun” dönemlerin ne zaman meydana geldiğini not edin. Başlamak için Parkinson.org/SymptomsDiary adresini ziyaret edin .
Protein ve ilaç dengesini sağlayın.
Yüksek proteinli besinler, levodopa ile birlikte alındığında ilacın etkinliğini azaltabilir. Bu sizin için bir sorunsa, doktorunuzla ilaçlarınızı yemeklerden 30-60 dakika önce veya bir saat sonra almayı veya yüksek proteinli öğünleri günün sonuna ertelemeyi görüşün. Kabızlık ve yavaş sindirim de levodopayı etkileyebilir.
İlaçlarınızı yönetin
“Durgun” zamanınızı azaltmak için doktorunuz aşağıdakileri önerebilir:
- İlaçların zamanlamasını veya miktarını ayarlayın. Bazen daha büyük bir doz veya daha sık doz almak, “ara” süresini azaltabilir.
- Dopamin düzeylerini daha stabil tutmaya yardımcı olmak için kontrollü veya uzun salınımlı levodopa ilaçları veya dopamin agonistleri dahil olmak üzere daha yavaş salınımlı ilaçlar kullanın.
- Beklenmeyen veya ani “durgunluk” dönemleri için hızlı etkili bir levodopa veya apomorfin ilacı deneyin.
- Dopamin seviyesini artırmaya yardımcı ilaçlar ekleyin; bunlara COMT inhibitörleri veya MAO-B inhibitörleri de dahildir.
Semptomların giderilmesiyle olası yan etkilerin dengelenmesi zor olabilir. Tedavinizi ayarlamak ve sizin için en uygun olanı bulmak için doktorunuzla yakın iş birliği içinde çalışın.
Derin beyin stimülasyonunu (DBS) keşfedin.
DBS, anormal beyin aktivitesini bozan elektriksel uyarılar vermek için beyne cerrahi olarak elektrot yerleştirilmesini içerir. İlaçların yeterli olmadığı bazı kişilerde “kapalı” süreyi azaltmaya yardımcı olabilir.
“Boş” Zamanı Yönetme İpuçları
“Durgun” dönemleri atlatmak yerine, bu dönemlerde çalışmayı düşünün . Bir film, sesli kitap veya başka düşük aktiviteli bir eğlencenin tadını çıkarın.
Öngörülemeyen “durgunluk” dönemlerini azaltmak için ilaçlarınızı zamanında alın . Programınıza sadık kalmak için zamanlayıcılar kullanın.
PD ilaçlarının etkisini göstermesine yardımcı olun . Kabızlığı yönetmek için bol su için ve lif açısından zengin besinler tüketin.
Derin nefes, yoga ve meditasyonla stresi azaltın .
About the Author
